برخی از آسیب های جسمانی در مرحله ای از درمان نیاز به انجام فیزیوتراپی دارند.

یکی از روش های نوین در درمان فیزیوتراپی، منوال تراپی است که به معنای انجام مانورها و تکنیک‌ هایی است که توسط دست فیزیوتراپیست انجام می شود.

چنین تکنیک درمانی باعث تسریع درمان و تصحیح اختلال عملکردی در مفاصل و عضلات می شود.

در روند انجام منوال تراپی حرکت دادن مفاصل با سرعت و در جهت معین به جا انداختن مفصل و بافت های نرم، کشش عضلات و مفاصل کمک می‌کند.

این تکنیک به عنوان یک ماساژ عمیق بافت نرم انجام می شود و برای جا اندازی مفاصل از تکنیک فشاری نیز استفاده خواهد شد.

اساساً هدف از انجام منوال تراپی کاهش استرس و فشار عضلانی است که ممکن است به واسطه این آسیب ها دردی اتفاق بیفتد که برای بهبود و تسکین آن منوال تراپی پیشنهاد می شود.

هدف از انجام این روش نوین بازیابی توان حرکتی و بهبود خشکی و سفتی مفاصل است.

کسانی که تحت درمان های دستی قرار می گیرند در کنار سایر روش های فیزیوتراپی بهبود مشکلات اسکلتی و عضلانی را سریع تر تجربه می کنند.

کسانی که به عنوان فیزیوتراپیست منوال تراپی را انجام می دهند، آگاهی کاملی از بیومکانیک بدن انسان دارند.

با انواع اختلالاتی که در سیستم اسکلتی ایجاد می شود آشنایی داشته و با مهارت کافی می تواند به رفع آسیب ها، درد و مشکلات مختلف کمک کنند.

در صورتی که فرد فیزیوتراپیست در این مورد آگاهی نداشته باشد یا آموزش کافی را ندیده باشد، ممکن است کوچک ترین حرکت اشتباه باعث آسیب های جبران ناپذیر برای بیماران شود.

منوال تراپی معمولاً برای درمان مشکلات ستون فقرات انجام می شود، کمردرد گردن درد و دردهای عضلانی از جمله اختلالاتی هستند که می توان با این تکنیک نوین در فیزیوتراپی به بهبود و رفع آنها کمک کرد.

تاثیر منوال تراپی بر بدن این گونه است که سبب تحریک آزاد شدن هورمون های ضد درد شده و از این طریق درد بدن کاهش می یابد.

با اطمینان می توان گفت که اگر این تکنیک درمانی نوین توسط افراد متخصص انجام شود، هیچگونه عارضه جانبی نداشته و به عنوان یک درمان اصلی یا به عنوان یک روش مکمل به درمان آسیب های جسمانی کمک شایانی می کند.

منوال تراپی چگونه انجام می شود؟

منوال تراپی با ارزیابی وضعیت دقیق وضعیت قرارگیری مفاصل و میزان درد شروع می‌شود تا درمانگر تشخیص دهد که کدام ساختار ها نیاز به اصلاح دارند.

سپس با استفاده از تکنیک های دستی مثل موبیلیزیشن، کشش ملایم عضلات، فشارهای کنترل شده روی بافت های عمقی و تنظیم محدودیت های مفصلی، دامنه حرکتی بهبود پیدا می‌کند.

در برخی موارد خاص نیز از تکنیک های ماساژ درمانی برای کاهش اسپاسم و آماده سازی بافت استفاده می‌کنند.

این روش کاملاً بدون دستگاه انجام می‌شود و هدف آن کاهش درد، اصلاح الگو های حرکتی و بازگشت بدن به عملکرد طبیعی است.

تکنیک های خاص منوال تراپی

تمام روش‌های درمان دستی غیرتهاجمی هستند و بدون نیاز به دستگاه خاصی و تنها با استفاده از مهارت‌های فیزیوتراپیست‌ها در انجام حرکات برای فشار دادن، تحریک یا کمک به حرکت اندام‌ها انجام می‌شوند.

البته روش‌های اجرای این درمان‌ها متفاوت است، بنابراین به طور کلی می‌توانیم انواع تکنیک‌های درمان دستی را در موارد زیر بررسی کنیم.

تحریک مفاصل

بخش بزرگی از روش‌های درمان دستی برای تحریک مفاصل است. در این روش‌ها، فیزیوتراپیست از تکنیک‌های مناسب برای حرکت اندام‌ها برای شل کردن مفاصل محدود استفاده می‌کند.

به این ترتیب، بر افزایش دامنه حرکتی مفاصل تأثیر می‌گذارد و حتی در تسکین درد مفاصل نقش دارد.

تحریک مفاصل با حرکت هدفمند اندام‌ها برای افزایش دامنه حرکتی مفاصل انجام می‌شود.

در این روش، فیزیوتراپیست بر اجرای حرکات نظارت دارد و به اندام محدود بیمار کمک می‌کند تا حرکات را با دستان خود تکمیل کند.

در عین حال، هنگام انجام حرکات، دقت می‌شود که شدت، دامنه، سرعت و نوع کلی حرکت کاملاً دقیق و سیستماتیک باشد و در نتیجه مفصل محدود شده را مجبور به حرکت صحیح و طبیعی کند.

تحریک مفصل برای بازیابی حرکت در مفاصل خشک یا دررفته به شرطی که بافت سالمی داشته باشند، استفاده می‌شود.

بنابراین، این روش در تسکین درد مفاصل مؤثر است. با این حال، این روش راه حل نهایی برای درمان مفاصل آسیب دیده مانند پارگی دیسک کمر یا پارگی منیسک و غیره نیست.

در عین حال، می‌تواند به بهبودی بیماران قبل از انجام عمل جراحی کمک کند.

تحریک بافت نرم

این بخش از تکنیک‌های درمان دستی برای تسکین اسپاسم و سفتی بافت‌های نرم مانند عضلات و کاهش تنش عضلانی مؤثر است.

بخش بزرگی از ناراحتی و درد افراد ناشی از استرس و تنش عضلانی است.

در این نوع ناراحتی‌ها، آسیب جدی به استخوان‌ها، مفاصل، رباط‌ها و غیره وارد نمی‌شود.

با این حال، به دلایلی مانند قرار گرفتن در شرایط نامناسب، قرار گرفتن در معرض سرما یا هر نوع تحریک دیگر، عضلات با مشکلاتی مانند اسپاسم، سفتی یا گرفتگی مواجه می‌شوند.

با استفاده از درمان دستی می‌توانیم این عضلات را تحریک کنیم، درد را کاهش دهیم و به شرایط عادی برگردانیم.

تکنیک‌های درمان دستی از طریق تحریک بافت نرم با استفاده از کشش یا فشار مکرر انجام می‌شوند.

معمولاً فیزیوتراپیست بسته به وضعیت عضله، بررسی می‌کند که چگونه و با چه شدتی از ترکیب حرکات کششی و فشاری برای باز و آزاد کردن عضله استفاده کند.

تکنیک‌های کشش و آسپرین

نوعی درمان دستی که از طریق تحریک ملایم دستی برای از بین بردن رفلکس‌های غیرطبیعی عصبی-عضلانی مؤثر است.

اهداف این روش‌ها در واقع آزادسازی اعصاب تحت تنش است. زیرا اعصابی که تحت تأثیر مشکلات حرکتی قرار می‌گیرند، عموماً ملتهب می‌شوند و درد مزمن ایجاد می‌کنند.

روش‌های مختلفی برای تحریک عصب وجود دارد که عموماً تهاجمی یا مبتنی بر ابزار هستند.

با این حال، درمان دستی با استفاده از تکنیک‌های کشش و آسپرین بدون هیچ گونه تهاجمی و تنها از طریق تحریک دستی بسیار ملایم می‌تواند در درمان بسیاری از رفلکس‌های عصبی غیرطبیعی مؤثر باشد.

تکنیک‌های انرژی عضلانی

این روش با استفاده از انقباض ارادی عضلات انجام می‌شود. در این روش، فیزیوتراپیست از بیمار می‌خواهد که عضلات خود را به ترتیب صحیح و در جهات خاص منقبض کند.

در عین حال، او در حین انجام این روش به بیمار کمک خواهد کرد. این تکنیک از طریق انقباض ارادی عضلات انجام می‌شود تا نیروی متقابلی برای تحریک مفاصل سفت ایجاد کند.

برای مواردی مانند افزایش طول عضلات کوتاه شده مناسب است.

مزایای انجام منوال تراپی

• کاهش دردهای اسکلتی و عضلانی و کمک به تسکین اسپاسم های شدید.
• برطرف کردن محدودیت های حرکتی ایجاد شده پس از آسیب های جسمانی.
• افزایش دامنه حرکتی مفاصل و بهبود عملکرد طبیعی بدن.
• درمان اختلالات عملکردی مفاصل و بازگرداندن الگوی صحیح حرکت.
• کمک به رفع چسبندگی های بعد از جراحی و کاهش دردهای ناشی از آن.
• مؤثر برای برخی علائم عصبی مثل بی حسی، گزگز، سندروم تونل کارپال و سندروم دنده گردنی اول.
• کمک به توانبخشی و افزایش قدرت عضلات در کنار تمرینات فیزیوتراپی.
• روش درمانی کم عارضه که معمولاً بدون نیاز به دارو، کاهش درد قابل توجهی ایجاد می‌کند.

چه زمانی به منوال تراپی نیاز داریم؟

علل اختلالات حرکتی متنوع است. گاهی در اثر تصادف رانندگی، بخشی از مهره‌های ستون فقرات، به ویژه گردن، جابجا می‌شود یا به دلیل فشار زیاد در فعالیت‌های ورزشی، با جابجایی مفاصل و مشکلات حرکتی مواجه می‌شویم.

در بسیاری از این نوع آسیب‌های ناگهانی که ناشی از جابجایی استخوان‌ها روی یکدیگر و اعمال فشار بر مفاصل هستند، استفاده از تکنیک‌های درمان دستی برای قرار دادن استخوان‌ها در جای خود و کاهش فشار مفاصل مفید است.

درمان دستی برای مشکلات مزمن استخوانی و حرکتی نیز مفید است.

به عنوان مثال، برای درمان بسیاری از اختلالات حرکتی که در اثر شرایط نامناسب در مدت زمان طولانی ایجاد می‌شوند، مانند آسیب‌های ناشی از کار مانند کمردرد یا گردن درد، می‌توانیم از تکنیک‌های موثر درمان دستی استفاده کنیم.

این درمان‌های دستی برای تسکین کمردرد حاد و مزمن مفید هستند.

در عین حال، برای آزاد کردن تنش در مفاصلی که فاقد دامنه حرکتی هستند، موثر است.

به طور کلی، وقتی مفاصل یا عضلات آسیب ندیده باشند، اما تحت فشار و استرس زیادی باشند، می‌توانیم با استفاده از تکنیک‌های درمان دستی، استرس روی این اندام‌ها را کاهش داده و حرکت را بازیابی کرده و شرایط طبیعی را برای موقعیت آنها در بدن ایجاد کنیم.

کدام بیماری ها با منوال تراپی درمان می‌شود؟

بعد از آشنایی با منوال تراپی که یک روش درمانی تخصصی و نوین شناخته می شود، احتمالاً این سوال در ذهنتان نقش می بندد که این روش برای درمان کدام آسیب ها و مشکلات مورد استفاده قرار می گیرد.

به طور کلی بسیاری از بیماری های مربوط به سیستم عضلانی و مفصلی با منوال تراپی قابلیت درمان دارد.

کسانی که به اختلالات و دردهای ناحیه کمر مبتلا هستند و مشکلاتی از جمله فتق کمر انسداد مفاصل، تنگی کانال یا جا خوردن کمر را تجربه می کنند می توانند با منوال تراپی شرایط بهبودی را فراهم کنند.

بیمارانی که به دردهای زانو مبتلا هستند و این عارضه بر اثر پارگی مینیسک و پارگی ربات جلو، پهلو ضربدری و پشتی اتفاق افتاده باشد، می توانند منوال تراپی را انجام دهند.

همواره این روش برای توانبخشی بعد از پروتز زانو کاربرد دارد.

مفصل ران اگر دچار در رفتگی یا آسیب شود، نیاز است که برای عملکرد صحیح سیستم حرکتی بیماران تحت درمان قرار بگیرد.

در این مورد منوال تراپی یک راهکار موثر است که برای درمان در رفتگی مفصل ران و توانبخشی بعد از تعویض مفصل ران انجام می پذیرد.

متخصصان برای درمان مشکلات آرنج، فشردگی هرگونه عصب و انواع مشکلات مفصلی منوال تراپی را به طور تخصصی انجام می دهند.

البته می توان برای دردهای مچ دست و توانبخشی بعد از شکستگی هر نوع استخوان منوال تراپی را انجام داد و نتایج بسیار خوبی از این تکنیک نوین به دست می آید.

کاندید های مناسب منوال تراپی

• افرادی که دچار دردهای اسکلتی و عضلانی مزمن یا حاد هستند.
• بیمارانی که به علت آسیب های ورزشی دچار محدودیت حرکتی شده اند.
• افرادی که اسپاسم عضلانی شدید یا گرفتگی های مکرر را تجربه می‌کنند.
• بیمارانی که بعد از جراحی دچار چسبندگی بافتی یا کاهش دامنه حرکتی شده‌اند.
• افرادی که دچار بی حسی، گزگز یا علائم عصبی ناشی از گیر افتادگی عصب هستند.
• بیمارانی که با اختلالات عملکردی مفاصل مثل خشکی یا قفل شدگی مواجه‌اند.
• افرادی که در دوران توانبخشی نیاز به بازآموزی حرکتی و افزایش قدرت عضلات دارند.
• کسانی که به دنبال روش درمانی غیر دارویی و کم عارضه برای کنترل درد هستند.

محدودیت های انجام منوال تراپی

منوال تراپی یکی از روش های درمانی موثر و نوین است، اما تحقیقات گسترده ای در این مورد انجام شد و نتایج به دست آمده نشان می دهد که برخی از افراد با توجه به شرایط جسمانی خاصی که دارند بهتر است از روش های درمانی دستی استفاده نکنند.

بیماران مبتلا به سرطان و تومورهای بدخیم نباید از منوال تراپی برای درمان آسیب های جسمانی استفاده کنند.

این شرایط همواره برای بیمارانی که به پوکی استخوان پیشرفته مبتلا هستند، نیز وجود دارد.

زیرا ممکن است با وجود گسترش آسیب های استخوانی کوچک ترین فشار دست فیزیوتراپی است باعث شکستگی در استخوان های حساس بدن شده و شرایط بیمار را به طور جدی به خطر می اندازد.

کسانی که به اختلال روان پریشی پیشرفته مبتلا هستند نیز نباید تحت درمان‌ های دستی قرار بگیرند.

از طرفی دکتر بابک سیف زاده توصیه می کنند در صورتی که عفونت های کنترل نشده مبتلا هستید، برای انجام روش های درمانی خاص مثل منوال تراپی حتماً با متخصصان مربوطه مشورت کنید.

احتمالاً این نوع درمان های دستی با وجود عفونت های کنترل نشده توصیه نمی شود.

اگر پزشک نتواند تشخیص دقیقی در مورد آسیب های جسمانی پیش آمده بدهد منوال تراپی درمان موثر و کاربردی نیست، این تکنیک فقط در مواردی انجام میشود که پزشک اطلاعات مشخص، دقیق و واضحی از عارضه جسمی داشته باشد.

همواره کسانی که مشکوک به شکستگی یا دررفتگی هستند یا مبتلا به هموفیلی می باشند نیز گزینه مناسب برای منوال تراپی نخواهند بود.