فیزیوتراپی ستون فقرات به روش درمانی گفته می شود که با هدف بهبود اختلالات ستون فقرات و سیستم عضلانی اسکلتی انجام می پذیرد.

ستون فقرات به عنوان بخش مرکزی ساختار بدن عملکرد قسمت های مختلفی از جمله سر، گردن و کمر را پشتیبانی می کند و در عین حال یک محافظی مهم و مستحکم برای نخاع است.

زمانی که آسیب ها و بیماری های خاصی در ستون فقرات ایجاد می شود فیزیوتراپی به کاهش درد کمک کرده و استمرار در انجام این تکنیک های درمانی باعث تقویت عضلات، بهبود وضعیت بدن و افزایش انعطاف پذیری می شود.

علت ایجاد درد در ستون فقرات مشخص و واحد نیست، عوامل مختلفی مثل تنگی کانال نخاعی یا آرتروز ستون فقرات در سالمندان از مهمترین علل دردهای شدید است.

عوامل دیگری مثل بیرون زدگی دیسک گردن، فتق دیسک کمر و درد سیاتیک از جمله مشکلاتی هستند که به درد ستون فقرات ختم شده و این افراد اغلب در حالت نشست یا ایستاده همواره درد زیادی را متحمل می شوند.

یکی از دلایل پنهان اما مهم درد ستون فقرات خوابیدن با روش اشتباه است.

در صورتی که افراد سائیدگی بین دیسک ها، آرتروز و انحراف ستون فقرات را تجربه کنند احتمالاً درد ایجاد شده در ناحیه کمر زندگی فردا تحت تاثیر قرار داده و محدودیت های زیادی را به همراه دارد.

متخصصان در کنار انجام سایر روش های درمانی فرد را به انجام فیزیوتراپی تشویق کرده و معتقدند که انجام این نوع تمرینات و مداخله درست و صحیح می تواند به عملکرد بهتر ستون فقرات و کاهش درد و عوارض بیماری کمک کند.

کاربردهای فیزیوتراپی ستون فقرات

امروزه، فیزیوتراپی به عنوان یک روش درمانی ایمن و موثر برای کاهش درد و بهبود بسیاری از آسیب‌ها و مشکلات ستون فقرات، از جمله موارد زیر شناخته می‌شود:

کمردرد

کمردرد می‌تواند علل مختلفی داشته باشد، مانند کشیدگی عضلات به دلیل نشستن طولانی مدت. کمردرد اغلب منجر به درد در پاها نیز می‌شود.

شایع‌ترین علت درد در کمر، کشیدگی عضلات یا رباط‌ها است. برخی از علل کمردرد مزمن به شرح زیر است:

• بیرون زدگی دیسک کمر
• بیماری دژنراتیو دیسک
• عملکرد نامناسب مفصل فاست
• عملکرد نامناسب مفصل ساکروایلیاک
• تنگی کانال نخاعی
• اسپوندیلولیستزیس
• استئوآرتریت
• ضربه یا آسیب

انواع مختلفی از تمرینات ورزشی در فیزیوتراپی وجود دارد که به تسکین درد، صرف نظر از موقتی یا مزمن بودن آن، کمک می‌کند.

تمرینات کششی برای تعداد زیادی از افراد، به ویژه کسانی که به دلیل فعالیت‌های روزانه و کار از کمردرد رنج می‌برند، مناسب است.

نشستن طولانی مدت پشت میز و استفاده از صندلی نامناسب یا خوابیدن روی تشک نامناسب می‌تواند باعث ایجاد یا تشدید کمردرد شود.

سیاتیک

سیاتیک یکی از علل احتمالی درد ستون فقرات است که ممکن است باعث درد منتشر شونده به ران، باسن و پا شود.

این بیماری در اثر فشار یا التهاب عصب سیاتیک که از پشت پا عبور می‌کند، ایجاد می‌شود.

سیاتیک ممکن است علائمی مانند بی‌حسی، سوزن سوزن شدن، سوزش و حتی احساس ضعف ایجاد کند. این اختلال معمولاً باعث درد در یک طرف بدن می‌شود و وقتی فرد می‌نشیند، بدتر می‌شود.

درد بالای کمر

درد بالای کمر و کاهش درد در پایین کمر از بیماری‌های شایعی هستند که بسیاری از افراد را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

این ناحیه از کمر کمتر از ناحیه کمر آسیب می‌بیند، اما این بدان معنا نیست که شما نمی‌توانید مشکلی داشته باشید.

درد بالای کمر معمولاً ناشی از التهاب عضلات یا مشکلات مفاصل ستون فقرات در ناحیه قفسه سینه است.

در برخی موارد، درد بالای کمر ناشی از یک مشکل حاد نیست، اما می‌تواند یک درد یا ناراحتی مبهم باشد.

این درد ممکن است سفت، ناراحت‌کننده یا گاهی اوقات تیرکشنده در یک طرف بدن باشد و ممکن است به بازوها، قفسه سینه و پایین تنه نیز سرایت کند.

برخی از علل درد بالای کمر عبارتند از:

• وضعیت نامناسب بدن
• بلند کردن نامناسب اشیاء
• استفاده بیش از حد از کمر
• آسیب ناشی از ورزش، تصادفات اتومبیل یا موتورسیکلت

هدف اصلی فیزیوتراپی بالای کمر، بهبود انعطاف‌پذیری، قدرت، ثبات و دامنه حرکتی است.

برای برخی از افرادی که وضعیت نامناسب بدن علت اصلی درد بالای کمر آنهاست، یک فیزیوتراپیست می‌تواند به آنها در اصلاح وضعیت بدنشان کمک کند.

یک فیزیوتراپیست یک برنامه ورزشی طراحی می‌کند که نیازهای شما را بر اساس شرایط خاص شما برآورده کند.

آسیب‌های ورزشی

بسیاری از افراد پس از آسیب‌دیدگی در طول فعالیت‌های ورزشی، کمردرد را تجربه می‌کنند.

اگرچه ورزش برای سلامتی شما مفید است، اما همیشه احتمال آسیب‌دیدگی شما وجود دارد.

ممکن است دچار کشیدگی عضله، آسیب رباط، کشیدگی مفصل، زمین خوردن یا انواع دیگر آسیب شوید.

آسیب‌های ورزشی می‌توانند ناامیدکننده باشند زیرا می‌توانند مانع از فعالیت بدنی شما مانند گذشته شوند، به خصوص اگر در یک ورزش تازه‌کار هستید یا قصد دارید به صورت حرفه‌ای بازی کنید.

وقتی به بدنتان آسیب می‌رسانید، فیزیوتراپی می‌تواند به شما کمک کند تا در اسرع وقت به ورزش‌های مورد علاقه خود بازگردید.

تاثیر فیزیوتراپی ستون فقرات بر درد کمر

هر کدام از مشکلات و آسیب های گفته شده در نهایت به دردهای خفیف تا شدید ناحیه کمر منجر می گردد.

پزشکان برای کاهش درد و بهبود محدودیت های ایجاد شده در این قسمت مهم بدن فیزیوتراپی را توصیه می کنند که با اعمال تغییرات مثبت در بدن به کاهش درد و درمان آسیب های مربوط به ستون فقرات کمک خواهد کرد.

روش های فیزیوتراپی برای کاهش درد کمر عبارتند از:

بهبود وضعیت بدنی

وضعیت بد بدن به ویژه هنگام نشستن یا ایستادن های طولانی مدت فشار بسیار زیادی به ستون فقرات وارد می کند.

در نتیجه اگر این آسیب در دراز مدت به درد کمر ختم شود و محدودیت های حرکتی را ایجاد کند نیاز است که بیماران در مراحل درمان روش های مکمل مثل فیزیوتراپی ستون فقرات را انجام دهند.

در این اقدام درمانی فیزیوتراپیست ها آموزش های لازم را برای حفظ وضعیت درست بدن به بیمار خواهند داد و تلاش می کنند تا با نشستن، ایستادن و حتی خوابیدن صحیح فشار وارد شده بر ستون فقرات را به حداقل برسانند.

تقویت عضلات

بسیاری از افراد بعد از تجربه درد کمر و انجام معاینات و سایر روش های تشخیصی متوجه می شوند که ضعف شدید در عضلات شکم و کمر باعث درد ستون فقرات می شود.

زیرا عضلات حمایت کننده عملکرد طبیعی خود را از دست داده و منجر به اعمال فشار مضاعف بر ستون فقرات می شود.

فیزیوتراپیست ها با انجام تمرینات خاص اقدام به تقویت عضلات کمر کرده و به مرور زمان این عضلات حمایت بهتری از ستون فقرات خواهند داشت و درد ایجاد شده به مرور برطرف می شود.

درمان دستی

یکی از روش های کاربردی برای کاهش درد کمر درمان دستی است، در این فرایند از تکنیک هایی مثل حرکت دهی مفاصل و مانورهای ستون فقرات استفاده می شود که به بازیابی حرکتی طبیعی مفاصل و در نهایت کاهش درد کمک خواهد کرد.

تمرینات کششی

بخش مهمی از فیزیوتراپی به کشش عضلات مربوط می شود، در این فرایند انعطاف پذیری بدن بهبود پیدا کرده و تنش های عضلانی کاهش می یابد.

در نهایت تکرار و تمرین این حرکات باعث کاهش و تسکین درد شده و از آسیب های بیشتر در آینده جلوگیری می کند.

انواع روش های فیزیوتراپی ستون فقرات

اگر پزشک صلاح بداند که برای درمان آسیب های ستون فقرات فیزیوتراپی انجام دهید برای این روش درمانی از تکنیک های مختلفی استفاده می شود که مهمترین و کاربردی ترین آنها عبارت است از:

درمان دستی ستون فقرات

این تکنیک شامل حرکت دهی مفاصل، دستکاری ستون فقرات و درمان بافت نرم است که به منظور کاهش درد و بهبود عملکرد ستون فقرات انجام می پذیرد.

درمان دستی با هدف آزادسازی تنش ها و بازیابی حرکات طبیعی در مفصل انجام می شود و در نتیجه به بهبود تراز ستون فقرات کمک می کند.

تمرینات درمانی

فیزیوتراپیست ها تمریناتی را طراحی می کنند که برای تقویت عضلات اطراف ستون فقرات کاربرد دارد.

این تمرینات به بهبود انعطاف پذیری و اصلاح عدم تعادل های وضعیت بدن کمک کرده و با انجام تمرینات کششی، تمرینات تقویتی و گاهاً هوازی می توان به سلامت کلی بدن کمک کرد.

مشاوره ارگونومیک

مشاوره ارگونومیک به این معناست که فیزیوتراپیست ها به بیماران آموزش می دهند چگونه فعالیت های روزمره خود را انجام دهند.

آموزش ها در مورد صحیح نشستن، بلند کردن اجسام یا خوابیدن به بیماران کمک می کند تا بدن را در یک وضعیت نرمال قرار داده و فشار کمتری به ستون فقرات وارد کنند.

حرارت و سرما درمانی

در صورتی که درد ایجاد شده در ستون فقرات به علت اسپاسم های عضلانی یا التهاب باشد.

برای کاهش و تسکین این آسیب ها می توان از کیسه های گرم یا سرد استفاده کرد. البته چنین اقدامی در مراحل اولیه آسیب کاربرد دارد و برای درمان چنین اختلالاتی در دراز مدت چندان موثر نیست.

تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست

دستگاه TENS با ارسال پالس های الکتریکی کوچک به سطح پوست سیگنال های درد را مسدود می کند و تولید اندورفین را تحریک می کند. در نتیجه برای کاهش درد ناحیه کمر یک روش موثر، کم هزینه و کاربردی محسوب می شود.

آموزش وضعیت بدن

شایع ترین علل درد در ستون فقرات وضعیت بد و نامناسب بدن است.

فیزیوتراپیست ها به بیماران آموزش می دهند که در روند انجام فعالیت های روزمره بدن را در موقعیت مناسب قرار داده تا به مرور زمان درد و فشار وارد شده به ستون فقرات برطرف شود.

شاک ویوتراپی

یکی از اقدامات درمانی برای بیماری های اسکلتی شاک ویوتراپی است که با استفاده از امواج با انرژی بسیار زیاد این فرایند انجام می پذیرد.

زمانی که این امواج به بافت های مورد نظر تابیده می شوند سبب پارگی های بسیار کوچک و ریز در بافت مورد نظر شده که می تواند ترشح مواد ترمیم کننده را ایجاد کند.

در نهایت این مواد به ترمیم قسمت های آسیب دیده پرداخته و احتمالاً تا حد قابل توجهی باعث رفع و تسکین درد کمر می شود.

حرکات ورزشی

یکی از بخش های مهم فیزیوتراپی تمرینات ورزشی است که به عنوان اصلی ترین تکنیک ها در این فرایند شناخته می شوند.

تقریبا می توان گفت که اکثر فیزیوتراپیست ها با استفاده از تمرینات ورزشی شرایطی را فراهم می کنند که قدرت عضلات و مفاصل را بهبود بخشیده و انعطاف پذیری آنها را افزایش می‌دهد.

هر چقدر که در انجام این تمرینات تداوم داشته باشید درد بدن سریع تر کاهش پیدا کرده و نهایتاً به طور کامل برطرف می شود.

با این حال بهترین راه حل برای افزایش انعطاف پذیری بدن انجام تمرینات کششی به طور منظم است.

مگنت تراپی

اگر درد کمر مربوط به استخوان ها و قسمت تحتانی کمر باشد مگنت تراپی یک روش موثر و سریع برای مهار آسیب است.

در این روش از یک میدان مغناطیسی پالسی و جریان الکتریکی با فرکانس پایین استفاده می شود.

لیزر درمانی

لیزر درمانی یکی از روش های نوین و کاربردی در فیزیوتراپی است، در این روش لیزر درد ناحیه ستون فقرات را از بین می برد.

به کار بردن این فرایند می تواند سرعت ترمیم و بهبود بافت های آسیب دیده را بیشتر کرده و در صورتی که تاندون ها آسیب دیده باشند سریع تر بهبود پیدا می کنند.

از آنجایی که سلول ها برای بازسازی یا رشد به اکسیژن و انرژی بسیار زیادی نیاز دارند لیزر می تواند تمامی این اکسیژن را تامین کند، در نتیجه بهبودی سریع تر اتفاق می افتد.

فیزیوتراپی ستون فقرات در چه شرایطی انجام می شود؟

با توجه به تمامی موارد و توضیحاتی که در مورد فیزیوتراپی ستون فقرات گفته شد اما همواره این سوال وجود دارد که فیزیوتراپی در چه شرایطی و برای چه کسانی انجام می شود؟

در صورتی که پزشک تشخیص دهد بیماران به دیسک فتق مبتلا هستند یا به نوعی دیسک ستون فقرات پاره یا برجسته شده است باعث ایجاد درد، بی حسی و ضعف در ستون فقرات می شود.

در چنین موقعیتی فیزیوتراپی ستون فقرات به تقویت عضلات حمایت کننده کمک کرده و با کاهش فشار وارد شده بر دیسک فاق شده درد بیمار کاهش می یابد.

هر عاملی که باعث تحریک عصب سیاتیک شود درد شدیدی را در ناحیه کمر و پاها ایجاد می کند.

فیزیوتراپی ستون فقرات با تمرینات هدفمند و درمان دستی اقدام به کاهش فشار بر روی عصب کرده و تسکین درد اتفاق می‌افتد.

در صورتی که بیماران به تنگی کانال نخاعی مبتلا باشند فشار وارد شده بر نخاع درد و ضعف زیادی را ایجاد می کند.

زمانی که فیزیوتراپی ستون فقرات انجام می شود عضلات اطراف مهره‌ ها تقویت شده و وضعیت بدن اصلاح می شود.

در نتیجه فشار وارد شده بر کانال نخاع کمتر شده و بیمار وضعیت بهتری پیدا می کند. اسکولیوز یکی از انحرافات شایع و خطرناکی است که در ستون فقرات ایجاد می شود.

انحراف جانبی ستون فقرات درد و مشکلات حرکتی را در پی خواهد داشت.

فیزیوتراپی برای این افراد به گونه ای انجام می شود که با اصلاح وضعیت بدن و کشش های خاص می توانند اسکولیوز را مدیریت کرده و به سلامت ستون فقرات کمک شایانی می کنند.

همانطور که می دانید آرتروز بر اثر فرسایش غضروف ها اتفاق می افتد، آرتروز ستون فقرات می تواند درد و سفتی زیادی را در ناحیه کمر ایجاد کند.

انجام فیزیوتراپی ستون فقرات در چنین موقعیتی علاوه بر کاهش درد باعث تقویت عضلات شده و تحریک بافت ها و عضلات برای عملکرد بهتر باعث می شود تا بیماران وضعیت بهتری پیدا کنند.

فیزیوتراپی ستون فقرات همچنین بعد از جراحی انجام می شود تا پزشک بتواند ضمن بازگرداندن قدرت و عملکرد بخش های مختلف کمر سیستم حمایتی از ستون فقرات را تقویت کرده و از بروز عوارض و آسیب های جدید جلوگیری می کنند.

چه زمانی باید برای کمردرد به فیزیوتراپیست مراجعه کنم؟

اگر کمردرد یا گردن درد دارید، فیزیوتراپی می‌تواند در هر مرحله از بهبودی مفید باشد، حتی اگر علائم شما شدید نباشد. در صورت وجود موارد زیر، می‌توانید به فیزیوتراپیست مراجعه کنید:

اگر درد بیش از چند روز طول بکشد، درد مداوم ممکن است نشان دهنده مشکلی باشد که با فیزیوتراپی قابل درمان است.

اگر تصادف یا آسیب ورزشی داشته‌اید، فیزیوتراپی می‌تواند به جلوگیری از عوارض بیشتر و تسریع روند بهبودی کمک کند.

اگر ستون فقرات شما سفت است و نمی‌توانید آزادانه حرکت کنید، فیزیوتراپی می‌تواند به بازیابی تحرک کمک کند.

فیزیوتراپی اغلب به عنوان اولین درمان برای بسیاری از مشکلات ستون فقرات توصیه می‌شود و در بسیاری از موارد می‌تواند از جراحی تهاجمی جلوگیری کند.